ALİ CANDAN: DEĞİŞEN DÜNYA DENGELERİNDE TÜRKİYE VE KÜRTLER

Küresel düzeyden yerele kadar dünya, öğrenci, halk ayaklanmaları ve seçim sonuçlarıyla değişiyor. Bu değişimi güncel siyasal gelişmelere geniş bir ufuktan bakıp doğru okuyan herkes görebiliyor. Dünya, bölge ve Türkiye değişen yeni dengelere göre hızla pozisyon alıyor ve bu değişime doğru hizalanıyor. Kürtler ise, bu değişimi ağırlıklı olarak doğru anlamakta zorlanıyor ve değişen dünya gerçekliğinin yarattığı fırsatları değerlendirmekte ve bu yeni duruma hızla adapte olma gerçekliğine uzak bulunuyorlar. Bunun nedeni, Kürtlerin ulusal olmaktan, ulusal düşünmekten, hareket etmekten ve ulusal bilinçle donanmaktan çok dar, parçalı, aile, aşiret ve parti çıkarları temelinde hareket etme, düşünme alışkanlığı ve siyasal stratejisinin Kürt Siyasetine ve liderliklerine hâkim olmasıdır.

Dar düşünceler dar ufuklara büyük düşünceler büyük ve geniş ufuklara yol açar

Dünya siyaseti son yıllarda ki dar alanda kısa paslaşma, çekişme, restleşme ve savaşma seçenekleri arasında gidip geldi. Üçüncü paylaşım savaşı ihtimaline sıkışıp kaldı. Şu an hala yaşadığımız son bir ay ve birkaç haftalık küresel çaptaki siyasal ve toplumsal gelişmeler sayesinde dünya yeni bir barış şansı yakalamış bulunuyor. Bu nedenle siyaset alanı ve diplomatik çözüm dünya çapında giderek daha da genişleyecek ve genelleşecek. Bunun bölgemiz ve ülkemize de olumlu yansımaları olacak.

Trump’ın ABD Senato ve Temsilciler Meclisi Seçimlerini Cumhuriyetçi Partiye ağır bir yenilgi ve hizmet yaşatarak kaybetmesi. Dünya halkları, ilerici insanlığı ve Kürt halkı için çok olumlu sonuçlar yaratmaya gebedir. Ayrıca İsrail’de de Gazze Kasabı Irkçı, Faşist Binyamin Netenyahu’nunda, seçimi rakibi Gadi Eisenkot’a karşı kaybetmesi dünya, O.Doğu halkları ve Kürtler için hayırlara vesile bir gelişmedir. Trump’ın hizmeti, Bibi’nin yenilgisi dünyada yükselen sağcılığa bir set çekerek faşizmi durdurdu. 

Dünya Sol Hareketin Öğrenci ve Halk Ayaklanmalarına sahne oluyor. Böylece siyaseti daraltan dünya çapındaki bu ırkçı ve faşist yönetim ve yönelimlerin sonu geliyor. Artık kapitalist modernite dünya halklarını ırkçı dalganın yükselişiyle tehdit edemeyecek. Vahşi kar vahşi sömürü düzenini ve çarkını yükselen sağcı faşizm tehditti üzerinden yürüterek sürdüremeyecek. 

Trump, tüm dünyayı, dünya siyasetini son raddeye kadar gerdi. Öyle ki üçüncü paylaşım savaşı artık lokal olmaktan çıkıp; Ukrayna-Rusya, ABD + İsrail ve İran + Yemen, İsrail ve Lübnan, İsrail ve Hamas ile Hizbullah ve gelinen son aşamada Mekke İttifakı Üyeleri ve Yemen arasındaki savaşla sınırlı kalmayacak. Avrupa, Rusya, Çin ve ABD ile NATO arasında üçüncü dünya savaşına dönüşecek bir düzeye gelmekteydi. ABD ve İsrail halkı gözü dönmüş, ırkçı, kafatasçı ve dar düşünceli liderleri Trump ve Kanki’si Netenyahu’ya sandıkta stop dedi.

3 Kasım 2026 ABD ara seçimleri, tarihi ilklerin yaşandığı ve Demokrat Parti’nin hem Senato hem de Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu ele geçirdiği kritik bir dönüm noktası oldu. Seçim sonuçlarına göre ülke tarihinde ilk kez bir Müslüman senatör ve ilk kez bir Amerikan yerlisi (Kızılderili) kadın vali seçilirken, uzun yıllardır Cumhuriyetçi Parti’nin kalesi olarak bilinen eyaletlerde Demokrat adaylar peş peşe zaferler kazandı.

Trump artık kalan son iki yılında topal ördek. Karar alırken görevden alınmamaya dikkat ederek karar alacak. Yani bir önceki dönem Serê Kani ve Grê Spi’de Kürtlere ihanet ederek yaşadığı sıkıntılarla karşı karşıya kalabilir. Bunun için çok dikkatli ve uzlaşmacı olması gerek. Kurumsal ABD geri dönüyor. Trump’ın yarattığı tahribatları onarma ve bu dengesiz Başkan’ı kontrole alma süreci başlıyor. Kurumsal ABD belki İran’a karşı Trump’ı kullanabilir. Sonra da İran savaşının günah keçisi ilan edebilinir. Tüm dünya devletleri, hükumetleri artık hızla bu yeni normale göre pozisyon alıyor. Siyasi strateji, orta ve uzun vadeli politikalarını bu gerçeğe uyarıyorlar. 

Trump, Şi, Putin görüşmesi de sorunların şavaş ve şiddet zemininden çıkarılmasına bir işaret niteliğindeydi. İsrail’de Yahudi Arapların desteğini Gazzeli’lerin Gazze’de yaşaması karşılığı alan Gadi ‘nin ‘Eisenkot ile Yaşar Partisi’ Hükümeti kurma yetkisi aldı. Böylece hem Gazze krizi çözülecek hemde Netenyahunun İsrail’in dünya çapında bozduğu imajı zamanla düzeltilecek. 

Türkiyede iktidar ve devlet yeniliğe hızla adapte oluyor. Fren koydukları çözüm sürecini hızla gündeme taşıyor ve erken seçime hazırlanıyor. Türkiye siyasal muhalefeti ise Kemalizmi tam bir asırdır din derekesine indirgediği için “Mustafa Kemalin askerleriyiz” nidalarıyla adeta sarhoş olmuş durumdalar. Arada bir Mustafa Kemal’in askeri olmanın verdiği sarhoşluktan bir anlığına ayılınca bu defa gidip Kürd düşmanlığının onları hipnoz edici çekimine kapılıyorlar. Türkiye’nin bu kaotik dünya ve bölge gerçekliği içinde ayakta ve parçalanmadan kalmasının yeğane ve biricik sebebi olan Kürt-Türk çözüm sürecine ta bir asır önceden kalan gözü dönmüş bir ırkçılık ve barbarlıkla saldırıyorlar. Bu faşist muhalefet gerçeğe, çağa ve anın geregine bir türlü dönemiyor.

Geniş düşünceler geniş ufuklara yol açar.

Peki Kürtler ne yapıyorlar. Kürtler birlik olmaları, ulusal birliği kurmaları ve dosta düşmana karşı tek yürek, tek bilek ve tek yumruk olmaları gereken bir andalar. Kürt siyasetçi, yönetici ve lideri birlik çağrısı yapıyor. Tüm bunlara rağmen Güneyde KDP-YNK Seçimden bu yana iki yıl geçmesine rağmen hala Hükümeti kuramadı. Şimdi de Güneydeki kazanımların yok edilmesi tehlikesine yol açacak ayrılık sorunları yaşıyorlar. 

Bafel Talabani, Erbil’de Parlamentosunun kendilerini dışlayacak şekilde KDP tarafından % 52 çoğunluk sağlanarak açılmasına karşı tepki olarak Hükümetten çekilme ve Süleymaniye de kendi Hükümeti’ni kurma açıklaması yaptı. Kriz devam ediyor. Kürt Özgürlük Hareketi bu krizin Güneyde Kürt Halkının kazanımlarını büyük bir tehlikeye attığını tarafların ve tüm Kürtlerin bu süreçte birlik olması gerektiğini, ayrılıktan uzak durulmasını, kendilerinin bu durumda tarafsız olduğu ve istenirse çözüm için arabulucu olabileceklerini açıkladı. Kürtler mutlaka ama mutlaka dar düşünceden kurtulup geniş düşünmeyi başarmalıdır. 

Rojava’da anadil de eğitim sorunu, Rojava ve Kobani Üniversitelerinin kapatılması büyük kaygı ve tepkilere yol açan gelişmeler olarak yaşanıyorsa da. Demokratik Entegrasyon süreci işliyor. Rojhilat’ta ise, İran’ın halka ve Güney’e füze, dron saldırıları ve idamları devam ediyor. ABD, İran’a büyük saldırı hazırlığı için yeni bir uçak gemisini körfeze yolladı. ABD-İran karşılıklı saldırı ve misillemeleri hızlanmış durumda. Ortadoğu yeni bir İran-ABD+Îsrail savaşı riskiyle karşı karşıya. Dünya ve bölge İran savaşı sonrası yeni bir Sisteme geçişe başlayacak.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir